เว็บไซต์ อนาคามี เผยแพร่คำพระศาสดา เผยแพร่คำสอนตถาคต เว็บไซต์เผยแพร่พระสุตรคำสอนของพระพุทธเจ้า คลิปคำสอน คลิปสาธยายธรรม
 
ค้นหาคำที่ต้องการ          

 

  ทุกข์คือกระแสการปรุงแต่งทางจิต (ไม่มีบุคคลผู้ทุกข์)

573    
 
เนื้อหาในพระสูตรนี้พอสังเขป
ไม่มีผู้กระทำ ไม่มีผู้ถูกกระทำ(ผู้เสวยผล) และไม่มีทั้งตนเองและผู้อื่นกระทำด้วย แต่เป็นกระแสปฏิจจสมุปปันนธรรม
ตามกฎอิทัปปัจตา ทุกข์จึงเป็นสิ่งที่อาศัยผัสสะเกิดขึ้น


 
 
 

อริยสัจจากพระโอษฐ์ ภาคนำ (ตอน1) หน้า 262

ทุกข์คือกระแสการปรุงแต่งทางจิต
(ไม่มีบุคคลผู้ทุกข์)


กัสสปะ ! เมื่อบุคคลมีความสำคัญมั่นหมายมาแต่ต้นว่า 
“ผู้นั้นกระทำ ผู้นั้นเสวย(ผล)” 
ดังนี้เสียแล้ว เขามีวาทะ (คือลัทธิยืนยันอยู่)ว่า 
“ความทุกข์เป็นสิ่งที่บุคคลกระทำเอง” ดังนี้
 
นั้นย่อมแล่นไปสู่ (คลองแห่ง) สัสสตะ (ทิฏฐิที่ถือว่าเที่ยง) 

กัสสปะ ! เมื่อบุคคลถูกเวทนากระทบให้มีความสำคัญมั่นหมายว่า
ผู้อื่นกระทำ ผู้อื่นเสวย(ผล)” 
ดังนี้เสียแล้ว เขามีวาทะ (คือลัทธิยืนยันอยู่) ว่า “ความทุกข์ เป็นสิ่งที่บุคคลอื่นกระทำให้” ดังนี้ นั่น ย่อมแล่นไปสู่ (คลองแห่ง) อุจเฉทะ (ทิฏฐิที่ถือว่าขาดสูญ)

กัสสะปะ ! ตถาคต ย่อม แสดงธรรมโดยสายกลางไม่เข้าไปหาส่วนสุดทั้งสองนั้นคือ ตถาคตย่อมแสดงดังนี้ว่า "เพราะมีอวิชชาเป็นปัจจัย จึงมีสังขารทั้งหลาย เพราะมี สังขารเป็นปัจจัย จึงมีวิญญาณ ....ฯลฯ....ฯลฯ....ฯลฯ.... เพราะมีชาติเป็นปัจจัย ชรา มรณะ โสกะปริเทวะทุกขะโทมนัส อุปายาสทั้งหลาย จึงเกิดขึ้นครบถ้วน ความเกิดขึ้น พร้อมแห่งกองทุกข์ทั้งสิ้นนี้ย่อมมีด้วยอาการอย่างนี้"

"เพราะความจางคลายดับไป โดยไม่เหลือแห่งอวิชชานั้นนั่นเทียว จึงมีความดับแห่ง สังขาร เพราะมีความดับแห่ง สังขาร จึงมีความดับแห่งวิญญาณ.. ฯลฯ เพราะมีความ ดับแห่งชาตินั่นแล ชรามรณะ โสกะปริเทวะ ทุกขะโทมนัส อุปายาสทั้งหลาย จึงดับสิ้น ความดับลงแห่งกองทุกข์ ทั้งสิ้นนี้ย่อมมีด้วยอาการอย่างนี้ ดังนี้"

(พุทธศาสนามิได้ถือว่า จิตเป็นบุคคลกระแสการปรุงแต่งทางจิตเป็นไปได้เองตาม ธรรมชาติผลที่เกิดขึ้นเป็นความทุกข์ จึงมิใช่การกระทำของบุคคลใด ดังนั้นจึงมิใช่ การกระทำของบุคคลผู้รู้สึกเป็นทุกข์ หรือการกระทำของบุคคลอื่นใด ที่ทำให้ บุคคลอื่น เป็นทุกข์ นี้เป็นหลักสำคัญของพุทธศาสนาที่สอนเรื่องอนัตตา ไม่มีสัตว์ บุคคลที่เป็นผู้กระทำ หรือถูกกระทำมีแต่กระแสแห่งอิทัปปัจจยตา ซึ่งจิต รู้สึกได้ เท่านั้น เป็นเรื่องสำคัญที่สุดในพุทธศาสนาที่จะต้องศึกษาให้เข้าใจถึงที่สุด)

อุปวาณะ! เรากล่าวว่า ความทุกข์เป็นสิ่งที่อาศัยปัจจัยเกิดขึ้น(ปฏิจจสมุปปันนธรรม) ทุกข์นั้น อาศัยปัจจัยอะไรเกิดขึ้นเล่า? อุปวาณะ! ทุกข์อาศัยปัจจัยคือผัสสะเกิดขึ้น

ทุกข์ที่สมณพราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัติว่า ตนทำเอง ก็เป็นทุกข์ที่อาศัยผัสสะเกิดขึ้น
ทุกข์ที่สมณพราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัติว่า ผู้อื่นทำให้ ก็เป็นทุกข์ที่อาศัยผัสสะเกิดขึ้น.
ทุกข์ที่สมณพราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัติว่า ตนทำเองด้วย ผู้อื่นทำให้ด้วย ก็เป็นทุกข์ ที่อาศัยผัสสะเกิดขึ้น

ทุกข์ที่สมณพราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัติว่า ตนทำเองก็หามิได้ผู้อื่นทำให้ก็หามิได้ก็เป็นทุกข์ที่อาศัยผัสสะเกิดขึ้น

(คำว่าผัสสะในที่นี้เป็นส่วนหนึ่งแห่งปฏิจจสมุปบาทหรือกระแสแห่งการปรุงแต่ง ในทางจิต มิใช่บุคคล ดังนั้นจึงกล่าวว่าทุกข์นี้ไม่มีใครทำให้เกิดขึ้น เป็นเพียงกระแสแห่งการปรุง แต่งทางจิต)

 
 
พุทธวจน : อ่านคำสอนพระศาสดา อ่านแบบสบายตา โดยคัดลอกหนังสือทั้งเล่มมาจัดทำเป็นเว็บเพจ (คลิกอ่านพร้อมดาวน์โหลดไฟล์ pdf)
90 90 90 90
พุทธประวัติ ขุมทรัพย์ อริยสัจ
ภาคต้น
อริยสัจ
ภาคปลาย
ปฏิจจ ปฐมธรรม ตถาคต อนาคามี อินทรีย์
สังวร
สัตว์
สัตตานัง
ทาน
สกทาคามี
ฆราวาส
ชั้นเลิศ
มรรควิธี
ที่ง่าย
อริยวินัย เดรัจฉานวิชา กรรม สมถะ
วิปัสสนา
โสดาบัน นา
ปานสติ
จิต มโน
วิญญาณ
ก้าวย่าง
อย่างพุทธะ
ตามรอย
ธรรม
ภพ ภูมิ
พุทธวจน
สาธยาย
ธรรม
สังโยชน์