19/5) พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕ พระวินัยปิฎก เล่มที่ ๕ ข้อ ที่ [๑๖๒] - [๑๖๓]
มหาวรรค ภาค ๒

1)
พระให้ผ้าแก่โยมมารดาบิดาได้

           [๑๖๒] ก็โดยสมัยนั้นแล ผ้าเกิดขึ้นแก่ภิกษุรูปหนึ่งหลายผืน และท่านปรารถนาจะให้ผ้านั้นแก่โยมมารดาบิดา ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาค. พระผู้มีพระภาคตรัสอนุญาตว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุให้ด้วยรู้ว่ามารดาบิดา เราจะพึงว่าอะไร เราอนุญาตให้สละแก่มารดาบิดา แต่ภิกษุไม่พึงทำศรัทธาไทยให้ตกไป รูปใดให้ตกไป ต้องอาบัติทุกกฏ.

2)
พระพุทธบัญญัติให้ครองผ้า ๒ ผืนเข้าบ้าน

           [๑๖๓] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเก็บผ้าสังฆาฏิไว้ในวิหาร อันธวัน แล้วครองผ้าอุตราสงค์ กับผ้าอันตรวาสก เข้าบ้านเพื่อบิณฑบาต คนร้ายขโมยผ้า สังฆาฏินั้นไป ภิกษุนั้นจึงใช้ผ้าเก่าครองจีวรคร่ำคร่า.

           ภิกษุทั้งหลายพูดอย่างนี้ว่า อาวุโส เพราะเหตุไร คุณจึงใช้ผ้าเก่า ครองจีวร คร่ำคร่าเล่า?

           ภิกษุนั้นตอบว่า อาวุโสทั้งหลาย ผมเก็บผ้าสังฆาฏิไว้ในวิหารอันธวันนี้ แล้วครอ งอุตราสงค์ กับผ้าอันตรวาสกเข้าบ้าน เพื่อบิณฑบาต คนร้ายขโมยผ้าสังฆาฏินั้นไป เพราะเหตุนั้น ผมจึงใช้ผ้าเก่า ครองจีวรคร่ำคร่า.

           ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาค. พระผู้มีพระภาคตรัสห้ามว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุมีแต่ผ้าอุตราสงค์กับผ้า อันตรวาสกไม่พึงเข้าบ้าน รูปใดเข้าไป ต้องอาบัติทุกกฏ.

           สมัยต่อมา ท่านพระอานนท์ ลืมสติครองแต่ผ้าอุตราสงค์ กับผ้าอันตรวาสก เข้าบ้าน เพื่อบิณฑบาต ภิกษุทั้งหลายได้กล่าวคำนี้ แก่ท่านพระอานนท์ว่า อาวุโสอานนท์ พระผู้มีพระภาค ทรงบัญญัติห้ามไว้แล้ว มิใช่หรือว่า ภิกษุมีแต่ผ้า อุตราสงค์ กับผ้าอันตรวาสก ไม่พึงเข้าบ้าน ดังนี้ไฉนพระคุณเจ้าจึ งมีแต่ผ้าอุตราสงค์ กับผ้าอันตรวาสกเข้าบ้านเล่า?

           พระอานนท์ตอบว่า จริง ขอรับ พระผู้มีพระภาค ทรงบัญญัติห้ามไว้แล้วว่า ภิกษุมีแต่ผ้าอุตราสงค์กับผ้าอันตรวาสกไม่พึงเข้าบ้าน ก็แต่ว่า ผมเข้าบ้านด้วยลืมสติ.

           ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาค.

3)
เหตุที่เก็บผ้าไตรจีวรไว้ได้

           ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาค ทรงทำธรรมีกถา ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า
           ดูกรภิกษุทั้งหลาย เหตุที่เก็บผ้าสังฆาฏิไว้ได้ มี ๕ อย่าง คือ
เจ็บไข้ ๑
สังเกตเห็นว่าฝนจะตก ๑
ไปสู่ฝั่งแม่น้ำ ๑
ที่อยู่คุ้มได้ด้วยดาล ๑
ได้กรานกฐิน ๑

           ดูกรภิกษุทั้งหลาย เหตุที่เก็บผ้าสังฆาฏิไว้ได้มี ๕ อย่างนี้แล.
-----------------------------------------------------------------------------------------------

           ดูกรภิกษุทั้งหลาย เหตุที่เก็บผ้าอุตราสงค์ไว้ได้มี ๕ อย่างนี้ คือ
เจ็บไข้ ๑
สังเกตเห็นว่าฝนจะตก ๑
ไปสู่ฝั่งแม่น้ำ ๑
ที่อยู่คุ้มได้ด้วยดาล ๑
ได้กรานกฐิน ๑

           ดูกรภิกษุทั้งหลาย เหตุ ที่เก็บผ้าอุตราสงค์ไว้ได้มี ๕ อย่างนี้แล.
-----------------------------------------------------------------------------------------------

           ดูกรภิกษุทั้งหลาย เหตุที่เก็บผ้าอันตรวาสกไว้ได้มี ๕ อย่างนี้ คือ
เจ็บไข้ ๑
สังเกตเห็นว่าฝนจะตก ๑
ไปสู่ฝั่งแม่น้ำ ๑
ที่อยู่คุ้มได้ด้วยดาล ๑
ได้กรานกฐิน ๑

           ดูกรภิกษุทั้งหลาย เหตุที่เก็บผ้าอันตรวาสกไว้ได้มี ๕ อย่างนี้แล.
-----------------------------------------------------------------------------------------------

           ดูกรภิกษุทั้งหลาย เหตุที่เก็บผ้าอาบน้ำฝนไว้ได้มี ๕ อย่างนี้ คือ
เจ็บไข้ ๑
ไปนอกสีมา ๑
ไปสู่ฝั่งแม่น้ำ ๑
ที่อยู่คุ้มได้ด้วยดาล ๑
ผ้าอาบน้ำฝนยังไม่ได้ทำหรือทำค้างไว้ ๑

           ดูกรภิกษุทั้งหลาย เหตุที่เก็บผ้าอาบน้ำฝนไว้ได้มี ๕ อย่างนี้แล.