6/5 พระไตรปิฎก เล่มที่ ๕ พระวินัยปิฎก เล่มที่ ๕ ข้อที่ [๓๙] - [๔๑]
มหาวรรค ภาค ๒

พระปิลินทวัจฉเถระอาพาธเป็นโรคลม

            [๓๙] ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระปิลินทวัจฉะ อาพาธเป็นโรคลม พวกแพทย์ ปรึกษาตกลงกัน อย่างนี้ว่า ต้องหุงน้ำมันถวาย ภิกษุทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาค.

            พระผู้มีพระภาค ตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า

            (1) ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตน้ำมันที่หุง ในน้ำมันที่หุงนั้นแล แพทย์ต้องเจือ น้ำเมาด้วย ภิกษุทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค. พระผู้มีพระภาค ตรัสอนุญาต แก่ภิกษุทั้งหลายว่า  (2) ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้เจือน้ำเมา ลงใน น้ำมัน ที่หุง.

            สมัยต่อมา พระฉัพพัคคีย์ หุงน้ำมันเจือน้ำเมา ลงไปเกินขนาด ดื่มน้ำมันนั้น แล้วเมา ภิกษุทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค. พระผู้มีพระภาค ตรัสห้าม ภิกษุทั้งหลายว่า (3) ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงดื่มน้ำมัน ที่เจือน้ำเมาลงไป เกินขนาด รูปใดดื่ม พึงปรับอาบัติตามธรรม

            (4) ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ดื่มน้ำมันเจือน้ำเมา ชนิดที่เขาหุง ไม่ปรากฏสี กลิ่น และรส ของน้ำเมา.

            สมัยต่อมา น้ำมันที่พวกภิกษุ หุงเจือน้ำเมาลงไป เกินขนาดมีมาก ครั้งนั้น ภิกษุทั้งหลาย ได้มีความปริวิตกว่า จะพึงปฏิบัติในน้ำมัน ที่เจือน้ำเมาลงไปเกินขนาด อย่างไรหนอ? แล้วกราบทูล เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค. พระผู้มีพระภาคตรัสอนุญาต แก่ภิกษุทั้งหลายว่า  (5) ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ตั้งเอาไว้เป็นยาทา

            สมัยต่อมา ท่านพระปิลินทวัจฉะ หุงน้ำมันไว้มาก ภาชนะสำหรับบรรจุน้ำมันไม่มี ภิกษุทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาค. พระผู้มีพระภาค ตรัสอนุญาต แก่ภิกษุทั้งหลายว่า (6) ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตลักจั่น ๓ ชนิด คือ ลักจั่น ทำด้วยโลหะ ๑ ลักจั่นทำด้วยไม้ ๑ ลักจั่นด้วยผลไม้ ๑.

            สมัยต่อมา ท่านพระปิลินทวัจฉะ อาพาธเป็นโรคลม ตามอวัยวะ ภิกษุทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาค. พระผู้มีพระภาค ตรัสอนุญาต แก่ภิกษุทั้งหลายว่า (7) ดูกรภิกษุทั้งหลายเราอนุญาต การเข้ากระโจม โรคลมยังไม่หาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูล เรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค. พระผู้มีพระภาคตรัสอนุญาต แก่ภิกษุทั้งหลายว่า (8) ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตการรมใบไม้ต่างๆ โรคลมยังไม่หาย พระผู้มีพระภาคตรัสอนุญาตการรมใหญ่ โรคลมยังไม่หาย พระผู้มีพระภาค ตรัสอนุญาต แก่ภิกษุทั้งหลายว่า (9) ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตน้ำที่ต้มเดือด ด้วยใบไม้ต่างชนิด โรคลม ยังไม่หาย พระผู้มีพระภาคตรัส อนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า  (10) ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตอ่างน้ำ.

อาพาธโรคลมเสียดยอกตามข้อ

            [๔๐] ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระปิลินทวัจฉะ อาพาธเป็นโรคลมเสียดยอก ตามข้อ ภิกษุทั้งหลาย กราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาค. พระผู้มีพระภาค ตรัสอนุญาต แก่ภิกษุทั้งหลายว่าดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ระบายโลหิตออก โรคลมเสียดยอก ตามข้อยังไม่หาย ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาค. พระผู้มีพระภาคตรัส อนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาต ให้ระบาย โลหิตออกแล้ว กรอกด้วยเขา.

อาพาธเท้าแตก

            [๔๑] ก็โดยสมัยนั้นแล เท้าของท่านปิลินทวัจฉะแตก ภิกษุทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาค. พระผู้มีพระภาค ตรัสอนุญาตแก่ ภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาต ยาทาเท้า โรคยังไม่หาย ภิกษุนวกะ ทั้งหลาย จึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาค.พระผู้มีพระภาค ตรัสอนุญาต แก่ภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาต ให้ปรุงน้ำมันทาเท้า.