13) พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒ พระวินัยปิฎก เล่มที่ ๒ ข้อ [๕๑๒]-[๕๑๕] หน้าที่ ๔๕๘-๔๖๐.
มหาวิภังค์ ภาค ๒

1)
๔. โภชนวรรค สิกขาบทที่ ๘
เรื่องพระเวฬัฏฐสีสเถระ

            [๕๑๒] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคหบดี เขตพระนครสาวัตถี. ครั้งนั้น ท่านพระเวฬัฏฐสีสะ พระอุปัชฌายะ ของท่านพระอานนท์ (ผู้ดูแลหลังบวช) อยู่ในอาวาสป่า ท่านเที่ยว บิณฑบาต ได้บิณฑบาตเป็นอันมาก แล้วเลือกนำแต่ข้าวสุกล้วนๆ ไปสู่อาราม ตากให้แห้ง แล้วเก็บไว้ เมื่อใดต้องการอาหาร ก็แช่น้ำฉันเมื่อนั้นต่อ นานๆจึงเข้าบ้าน เพื่อบิณฑบาต.

            ภิกษุทั้งหลายถามท่านว่า อาวุโส ทำไมนานๆ ท่านจึงเข้าบ้านเพื่อบิณฑบาต จึงท่านได้แจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายถามว่า อาวุโส ก็ท่านฉันอาหาร ที่ทำการสั่งสมหรือ?

            ท่านรับว่า อย่างนั้น อาวุโสทั้งหลาย.

            บรรดาภิกษุที่เป็นผู้มักน้อย ... ต่างก็เพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า ไฉนท่าน พระเวฬัฏฐสีสะ จึงได้ฉันอาหารที่ทำการสั่งสมเล่า

2) ทรงสอบถาม

            พระผู้มีพระภาคทรงสอบถามท่านพระเวฬัฏฐสีสะว่า ดูกรเวฬัฏฐสีสะ ข่าวว่า เธอฉันอาหารที่ทำการสั่งสม จริงหรือ?
            ท่านพระเวฬัฏฐสีสะทูลรับว่า จริง พระพุทธเจ้าข้า.

3) ทรงติเตียนแล้วบัญญัติสิกขาบท

            พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงติเตียนว่า ดูกรเวฬัฏฐสีสะ ไฉนเธอจึงได้ฉันอาหาร ที่ทำการสั่งสมเล่า การกระทำของเธอนั่น ไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของชุมชน ที่ยังไม่เลื่อมใส หรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่ง ของชุมชนที่เลื่อมใสแล้ว ...

            ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ ขึ้นแสดงอย่างนี้ ว่าดังนี้:-

4) พระบัญญัติ

            ๘๗.๘. อนึ่ง ภิกษุใด เคี้ยวก็ดี ฉันก็ดี ซึ่งของเคี้ยวก็ดี ซึ่งของฉันก็ดี ที่ทำการ สั่งสม เป็นปาจิตตีย์.

เรื่องพระเวฬัฏฐสีสเถระ จบ.

5) สิกขาบทวิภังค์

            [๕๑๓] บทว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ผู้ใด คือ ผู้เช่นใด ...
            บทว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่า ภิกษุ เพราะอรรถว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ชื่อว่า ภิกษุ ที่ทรงประสงค์ในอรรถนี้.

            ที่ชื่อว่า ทำการสั่งสม คือรับประเคนในวันนี้ ขบฉันในวันอื่น.
            ที่ชื่อว่า ของเคี้ยว คือเว้นโภชนะ ๕ ของที่เป็นยามกาลิก สัตตาหกาลิก ยาวชีวิกนอกนั้นชื่อว่าของเคี้ยว.

            ที่ชื่อว่า ของฉัน ได้แก่โภชนะ ๕ คือ ข้าวสุก ขนมสด ขนมแห้ง ปลา เนื้อ.
            ภิกษุรับประเคนไว้ด้วยตั้งใจว่า จักเคี้ยว จักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ.
            ขณะกลืน ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ทุกๆ คำกลืน.

6) บทภาชนีย์
ติกะปาจิตตีย์

            [๕๑๔] ของทำการสั่งสม ภิกษุสำคัญว่าทำการสั่งสม เคี้ยวก็ดี ฉันก็ดี ซึ่งของเคี้ยวก็ดี ซึ่งของฉันก็ดี ต้องอาบัติปาจิตตีย์.

            ของทำการสั่งสม ภิกษุสงสัย เคี้ยวก็ดี ฉันก็ดี ซึ่งของเคี้ยวก็ดี ซึ่งของฉันก็ดี ต้องอาบัติปาจิตตีย์.

            ของทำการสั่งสม ภิกษุสำคัญว่ามิได้ทำการสั่งสม เคี้ยวก็ดี ฉันก็ดี ซึ่งของเคี้ยว ก็ดีซึ่งของฉันก็ดี ต้องอาบัติปาจิตตีย์.

7) ทุกกฏ

            ภิกษุรับประเคนของเป็นยามกาลิก สัตตาหกาลิก ยาวชีวิก             เพื่อประสงค์เป็นอาหารต้องอาบัติทุกกฏ.
            ขณะกลืน ต้องอาบัติทุกกฏ ทุกๆ คำกลืน.
            ของมิได้ทำการสั่งสม ภิกษุสำคัญว่าทำการสั่งสม ... ต้องอาบัติทุกกฏ.
            ของมิได้ทำการสั่งสม ภิกษุสงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ.

8) ไม่ต้องอาบัติ

            ของมิได้ทำการสั่งสม ภิกษุสำคัญว่ามิได้ทำการสั่งสม ... ไม่ต้องอาบัติ.

9) อนาปัตติวาร

            [๕๑๕] ๑.ภิกษุเก็บของเป็นยาวกาลิกไว้ฉันชั่วกาล
            ๒.ภิกษุเก็บของเป็นยามกาลิกไว้ฉันชั่วยาม
            ๓.ภิกษุเก็บของเป็นสัตตาหกาลิกไว้ฉันชั่วสัปดาห์
            ๔.ภิกษุฉันของเป็นยาวชีวิกในเมื่อมีเหตุสมควร
            ๕.ภิกษุวิกลจริต
            ๖.ภิกษุอาทิกัมมิกะ
            ไม่ต้องอาบัติแล.